แกงบวน
ความเป็นมา
แกงบวนเป็นอาหารคาวประจำท้องถิ่น อำเภอเมืองอุทัยธานี และอำเภอหนองขาหย่าง จังหวัดอุทัยธานี ที่มีมาตั้งแต่บรรพบุรุษ เพราะได้สอบถามจากผู้รู้ในชุมชน ว่ารู้จักการทำแกงบวน มาจากบรรพบุรุษ บอกเล่าและสอนต่อๆ กันมาว่า แกงบวนเป็นแกงที่ ไม่มีพริกในเครื่องแกง มีลักษณะคล้ายต้มปลาร้าหน่อไม้ เพราะส่วนผสม จะโขลก ใบมะตูมหรือใบตะไคร้หรือใบหญ้านางหรือ ใบขี้เหล็ก ใส่ลงไปในน้ำแกง ทำให้แกงมีสีเขียวข้นมีกลิ่นหอม ส่วนมากจะพบเห็น ในตำบลโน่นเหล็ก อำเภอเมืองอุทัยธานี และ ตำบลท่าโพ อำเภอหนองขาหย่าง ในปัจจุบันนิยมทำแกงบวนในเทศกาลสำคัญ ๆ หรือผู้ที่มีฐานะ เพราะการทำแกงบวน 1 หม้อ ต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก และใช้ส่วนประกอบและวัสดุหลายอย่าง เช่น เครื่องในหมู หมูสามชั้น ใบตะไคร้ ใบมะตูมอ่อน หัวหอม หัวกระเทียม ปลากุเลาเค็ม ฯลฯ ประกอบกับในปัจจุบันสภาพเศรษฐกิจ ชีวิต สังคม ของคนได้เปลี่ยนไปจากเดิมทำให้การทําอาหารในสมัยโบราณที่ต้องใช้เวลาและความประณีต ไม่ได้รับความนิยม และมีวัฒนธรรมการบริโภคที่เปลี่ยนไป คนชอบอาหาร เร่งด่วนใช้เวลาน้อยและมีราคาถูกจนทำให้แกงบวนจะสูญหายไป
ส่วนผสมเครื่องน้ำพริกแกง (วัตถุดิบ)
1. ตะไคร้ซอยบาง2 1/4 ถ้วยตวง
2. หอมแดงเผา1/2 ถ้วยตวง
3. กระเทียมเผา 1/4 ถ้วยตวง
4. ข่าเผาหั่นฝอย1 ช้อนโต๊ะ
5. กะปิเผา2 ช้อนโต๊ะ
6. พริกไทยโขลกละเอียด20 เม็ด
7. ปลากรอบ แกะเอาแต่เนื้อ 1 ถ้วยตวง
ส่วนผสมวัตถุดิบที่ใช้
1. กระเพาะหมู หัวใจ ปอด ตับ อย่างละ 100 กรัม
2. ไส้หมู100 กรัม
3. หมูสามชั้น500 กรัม
4. ใบตะไคร้ ใบขึ้นฉ่าย ใบผักชี ใบมะตูม อย่างละ 1 ถ้วยตวง
5. ปลากุเลาปิ้ง ยีเอาแต่เนื้อ1/2 ถ้วยตวง
6. น้ำปลา2 ช้อนโต๊ะ
7. น้ำตาลปิ๊บ2 ช้อนโต๊ะ
8. พริกเหลืองหั่นฝอย3 ช้อนโต๊ะ
9. ใบมะกรูดฉีก10 ใบ
10. ผักชีหั่นฝอย (โรยหน้า)3 ช้อนโต๊ะ
11. น้ำมันพืช1/4 ถ้วยตวง
วิธีทำ
โขลกใบตะไคร้ ใบขึ้นฉ่าย ใบผักชี และใบมะตูม รวมกันให้ละเอียด คั้นเอาแต่น้ำ 4 ถ้วยตวง
แบ่งตะไคร้มา 3 ช้อนโต๊ะ โขลกรวมกับหอม กระเทียม ข่า กะปิ พริกไทย ให้ละเอียด ใส่เนื้อปลากรอบโขลกรวมกันให้เข้ากันดีเตรียมไว้เป็นเครื่องแกง
ล้างเครื่องในหมูให้สะอาด ต้มให้สุก เทน้ำต้มทิ้ง หั่นเครื่องในเป็นชิ้นพอคํา พักไว้
ใส่น้ำมันในกระทะตั้งไฟให้ร้อน เอาเครื่องแกงลงไปผัดให้หอม
แล้วตักละลายในหม้อน้ำซุป ใส่หมูสามชั้น และเครื่องในทั้งหมด ต้มจนเดือด
ใส่น้ำผักที่คั้นไว้ เนื้อปลากุเลา พอเดือดอีกครั้ง ปรุงรสด้วยน้ำปลา น้ำตาล เคี่ยวไฟอ่อน ๆ จนเครื่องในนุ่ม ชิมรสหวานเค็ม
ใส่ตระไคร้ที่เหลือ ใบมะกรูด ยกลงจากเตา เวลาจัดเสิร์ฟโรยหน้าด้วยพริกเหลือง ผักชี
วิธีการปรุง
นําน้ำต้มกระดูกไก่รวมกับน้ำใบมะตูมหรือใบหญ้านางหรือใบขี้เหล็กหรือใบตะไคร้ ตั้งไฟ ละลายส่วนผสมเครื่องแกงที่โขลกไว้
นําเครื่องในหมู หรือขาหมู หรือหมูสามชั้นและตะไคร้หั่นฝอย ใส่ไปในเครื่องแกงที่ละลายส่วนผสมไว้ และเคี่ยวส่วนผสมทั้งหมด จนเครื่องใน หรือขาหมู หรือหมูสามชั้น เกือบนุ่มจนได้ที่
ปรุงรสด้วยน้ำปลาหรือเกลือ น้ำตาลปิ๊บ ให้รสหวานนําเค็ม เคี่ยวต่อไปจนเปื่อยได้ที่ แล้วยกลงจากเตา